قالب وردپرس بیتستان پرنده فناوری
اطـلاعیه بـروزرسانی و تـخفیف هـای ویژه سـایت :
خانه / خودشناسی / تحلیل رفتار متقابل: حالتهای “والد”

تحلیل رفتار متقابل: حالتهای “والد”

طبق تعریف حالت نفسانی “والد” عبارت است از حالتی که در آن افکار، احساسات و اعمال ما مانند افکار، احساسات و رفتار والدین ما یا جانشینان آنها می شود.
وقتی می گوئیم جانشینان منظور این است که گاهی از اوقات بطور موقت یا دائم پدر یا مادر فرد حضور ندارند، مثلا کودکی که یتیم است و در شیرخوارگاه نگهداری می شود، مربیان شیرخوارگاه جانشینان والدین او هستند و یا کودکی که روزی چند ساعت به مهد کودک سپرده مربی مهد کودک بطور موقت جانشین مادر اوست و یا کودکی که از صبح تا شب جلوی تلویزیون نشسته و چشم به جعبه جادو دوخته است شخصیتهای تلویزیونی بطور موقت جانشین پدر و مادر او محسوب می شوند و تمامی این افراد می توانند در تعیین محتوای “والد” او تاثیر نقش داشته باشند.
در این بحث ابتدا می خواهیم فرآیند “والد” را بررسی کنیم. یعنی وقتی ما رفتارهای والد را زیر نظر می گیریم چه می بینیم:

والد مراقبت کننده و حمایتگر

نوزاد انسان که به دنیا می آید فاقد توانائی های لازم برای زنده ماندن بدون کمک دیگران است. مهمترین کارهائی که می تواند انجام دهد: گریه کردن و مکیدن است. در این زمان پدر و مادر شروع می کنند به مراقبت از؛ به او شیر می دهند، تر و خشکش می کنند، از او در مقابل سرما و گرما محافظت می کنند و….
این رفتارها با بزرگ شدن کودک با تغییر شکل ادامه پیدا می کند.

والد کنترل کننده و مستبد

با بزرگ شدن نوزاد و حرکت او از جای خود خطراتی متوجه او می شود. ممکن است از پله ها پائین بیافتد. ممکن است زیر ماشین برود، شیر نخورد و بعدها دچار پوکی استخوان شود، بدون لباس کافی در سرما بیرون برود و سرما بخورد و….

با بزرگ شدن کودک این خطرات بیشتر و بیشتر می شود: دوستان ناباب، خطر مواد مخدر، خطر فریبهای جنسی، خطر درس نخواندن و رد شدن در مدرسه یا کنکور و…

علاوه بر این پدر ومادر آبرو دارند و کودک باید آداب معاشرت یاد بگیرد و موجب خواری و خفت آنها نشود:

“نکند در مقابل خاله خانم بی ادبی کند.”

“نکند جلوی میهمان به میوه ها دست درازی کند” و…
مجموع اینها و عوامل دیگر موجب می شود که پدر و مادر برای تربیت کودک و محافظت او در مقابل خطرات به او امر ونهی کنند و در بسیاری از مواقع نیز ممکن است این امر ونهی ها با لحن شدید باشد:
“وایسا ذلیل مرده الآن از پله ها میوفتی.”

” مگه بهت نگفتم با این پسره ولگرد نگرد.”

این رفتارها حالت والد کنترل کننده را نشان می دهد.

حالت مراقبت از کودک و یا کنترل رفتارهای او تا میانسالی فرزند هم می تواند ادامه داشته باشد. مثلاً من که یک فرد ۵۰ ساله هستم وقتی به دیدار پدرم می روم حتما نصیحتی در جهت مراقبت از خودم از او می شنوم: “کلاه سرت کن هوا سرده.” “مسافرت می خوای بری تو جاده تند نرو. مواظب کامیونها باش، راننده های کامیون اکثرشون خواب آلودن” و…

جنبه های مثبت  و منفی “والد“ مراقبت کننده و “والد“ کنترل کننده

هر دو حالت “والد” برای زنده ماندن، رشد و زندگی اجتماعی کودک لازم است و جنبه مثبت دارد ولی گاهی از اوقات پدر و مادر در یک یا هر دو حالت دچار افراط می شوند. در این زمان است که رفتارهای والدین می تواند به رشد اجتماعی کودک صدمه بزند.
مادری که تمامی کارهای کودک را خود انجام می دهد و اجازه یادگیری “مراقبت از خود” به کودک نمی دهد و یا وقت و بی وقت از کودک در مقابل دیگران حمایت می کند وارد جنبه های منفی حمایتگری شده است و ممکن است کودکی ناتوان بار بیاورد.
پدر ومادری که همه رفتار و حرکات فرزند نوجوان خود را تحت کنترل دارند و سر هر مساله کوچکی به او “گیر می دهند” یا فرزند را به طغیان و لجبازی وادار می کنند ویا او را فردی توسری خور بار می آورند .اینها نیز وارد جنبه منفی “والد” کنترل کننده و مستبد شده اند.

محتوای “والد

هماطور که گفتیم در مغز ما رفتارها، احساسات و افکار والدین ضبط شده و در هر زمانی ممکن است با یک محرک به حالت فعال در بیاید. اما محتویات این “والد” چیست؟

پدر و مادر ما در ساعتهای مختلف شبانه روز و با توجه شرایط بیرونی و حس و حال درونی حالتهای مختلف نفسانی را تجربه می کردند. آنها هم “والد”، “بالغ” و “کودک” داشته اند. بسیاری از این حالتهای آنها در مغز ما وجود دارد. یعنی ” حالت نفسانی “والد” ما مجموعه ای است از “والد”، “بالغ” و “کودک” مادر ما و همچنین “والد”، “بالغ” و “کودک” پدرمان.

تمرین

تمرین

1) ظرف ۲۴ ساعت آینده حرکات و رفتار و احساسات خود را زیر نظر بگیرید و ببینید که کدامیک از آنها مانند حرکات و رفتار والدین شما و یا جانشینان آنها است.

2) در محلی که کار می کنید آیا مدیرانی دارید که نقش “والد” در آنها پر رنگ باشد؟ یعنی بیشتر اوقات در حال کنترل باشند و یا در حال مراقبت.

آنچه تاکنون در مدیر پیشرو درباره تحلیل رفتار متقابل منتشر شده است:

نگاهی به تحلیل رفتار متقابل

حالتهای نفسانی در تحلیل رفتار متقابل

تحلیل رفتار متقابل: حالتهای “والد”

درباره ی محمد‌رضا حق‌پرست

محمدرضا حق‌پرست نویسنده کتاب شخصیت‌شناسی انیگرام برای فروشندگان حرفه‌ای کارشناس‌ارشد مدیریت بازاریابی، 31 سال سابقه کار در صنعت و بازرگانی و 16 سال سابقه مدیریت و مشاوره

دیدگاهتان را بنویسید